Naar het eerste leerjaar

Voor kinderen en ouders is starten in het 1ste leerjaar een belangrijke periode.

Wil je werken aan een vlotte overgang van de 3de kleuterklas naar het 1ste leerjaar? Hier vind je uitgewerkte activiteiten die je daar bij helpen. Ze richten zich in de eerste plaats tot ouders. Met de activiteiten kun je ouders betrekken bij de overgang en hen informeren over hoe ze hun kind het best ondersteunen om alles zo vlot mogelijk te laten verlopen. Tegelijk is het een uitgelezen moment om te luisteren naar hun verwachtingen, vragen en bezorgdheden en ermee aan de slag te gaan.

Voor een warme overgang is het ook belangrijk dat je in de klas acties uitwerkt voor kinderen en in je school acties die focussen op de onderlinge afstemming tussen 3de kleuterklas en 1ste leerjaar. Die acties komen hier niet aan bod, maar in de OCB-vormingOvergang van K3 naar L1’ kom je meer te weten over alles wat van belang is bij de overgang naar het 1ste leerjaar.

Ga aan de slag met onze materialen

Jaarplanning

Jaarplanning

Een planning met reflectievragen om je activiteiten rond de overgang goed en doordacht te plannen. Ga aan de slag met onze jaarplanning. Het invulschema op de tweede pagina print je best in een A3-formaat.
Ouderactiviteit over de verwachtingen bij de overgang

Ouderactiviteit over de verwachtingen bij de overgang

Een uitgewerkte ouderactiviteit over de verwachtingen bij de overgang naar het 1ste leerjaar. Wat moet een kind allemaal kunnen? Hoe kan een ouder zijn kind daarin ondersteunen? En met welke vragen of verwachtingen zitten de ouders zelf nog? Probeer het uit op je school. Gebruik het materiaal 'invulschema' (rechts) als notitiedocument voor de ouders.
Invulschema voor ouders

Invulschema voor ouders

Dit materiaal hoort bij de ouderactiviteit over de verwachtingen bij de overgang naar het eerste leerjaar (links). Ouders kunnen in het invulschema noteren tijdens de activiteit. Je vindt dit invulschema in de tool (login te verkrijgen bij je directie).
Openklasmoment

Openklasmoment

Een uitgewerkt openklasmoment om ouders te laten kennismaken met de klaswerking. Nodig ouders uit in je klas en laat ze ervaren hoe het eraan toegaat. In deze uitgewerkte fiche krijg je concrete tips hoe je zo’n openklasmoment kunt aanpakken.
Bibliotheekbezoek

Bibliotheekbezoek

Een uitgewerkt bibliotheekbezoek van de 3de kleuterklas én het 1ste leerjaar mét de ouders. Je kunt er een activiteit rond ontluikende geletterdheid aan koppelen. Bekijk de fiche en probeer het uit.
Checklist- Hoe organiseer je een interactieve ouderactiviteit?

Checklist- Hoe organiseer je een interactieve ouderactiviteit?

Een checklist die je kunt gebruiken om zelf een activiteit voor ouders te organiseren. Misschien heb je al een eerste idee dat je verder wilt uitwerken? Of een bestaande activiteit die je wilt bijsturen? Ga aan de slag met onze checklist. Je vindt er ook concrete voorbeelden en tips om je te inspireren.
Mindmap- Hoe organiseer je een interactieve ouderactiviteit?

Mindmap- Hoe organiseer je een interactieve ouderactiviteit?

Een mindmap die je kunt gebruiken om zelf een activiteit voor ouders te organiseren. De mindmap is een visuele samenvatting van de checklist (links). Je krijgt in één overzicht alle mogelijke stappen te zien.

Bruggen bouwen tussen kleuterschool en lagere school

In het boek ‘Bruggen bouwen tussen kleuterschool en lagere school’ van CTO en LOP-Diest vind je heel wat concrete ideeën voor scholen rond de overgang van 3de kleuterklas naar 1ste leerjaar. De auteurs groeperen de ideeën in 4 categorieën:
 

  1. werken aan een zachte overgang;
  2. ontluikende schoolse vaardigheden ontwikkelen in het kleuteronderwijs -brede ontwikkeling;
  3. krachtige werkvormen van het kleuteronderwijs doortrekken naar het lager onderwijs;
  4. samenwerkend, klasdoorbrekend leren K3-L1.

Die categorieën komen ook aan bod in de vorming ‘Overgang van K3 naar L1’ van OCB en de uitgewerkte materialen op deze pagina.

Een woordje uitleg over de vier categorieën

1. Zachte overgang

Door acties te organiseren rond ‘zachte overgang’ kun je de cultuurschok opvangen die kinderen (en hun ouders) ervaren bij de overgang naar het 1ste leerjaar. Met die acties neem je de angst voor het onbekende weg en maak je de overstap naar dat nieuwe, onbekende wat veiliger. Enkele voorbeelden van acties rond ‘zachte overgang’:

  • De kleuters van de 3de kleuterklas brengen een bezoek aan de klas en de leerkracht van het 1ste leerjaar, met bijvoorbeeld een fotozoektocht.
  • De kleuters gaan een keer spelen op de speelplaats van de lagere school, ze eten in de refter van de lagere school …
  • De leerlingen van het 1ste leerjaar komen in de 3de kleuterklas vertellen over hoe het er in het 1ste leerjaar aan toegaat. De kleuters interviewen de leerlingen van het 1ste leerjaar.

2. Brede ontwikkeling

De acties rond ‘brede ontwikkeling’ spelen zich af in de kleuterklas. Doel van deze acties is om ontluikende schoolse vaardigheden bij de kleuters te ontwikkelen. Dat wil zeggen dat kleuters vaardigheden, kennis en attitudes verwerven die ze nodig hebben om in het eerste leerjaar vlot tot leren te komen.

Enkele voorbeelden van acties rond ‘brede ontwikkeling’:

  • Oefen mondelinge taalvaardigheid
  • Ga aan de slag met Schrijfdans (motorische ontwikkeling)
  • Ga aan de slag met Letterkast (ontluikende en beginnende geletterdheid)
  • Organiseer een openklasmoment voor ouders
  • Laat kinderen al spelend meten in een zand- of watertafel (wiskundige initiatie)
  • Lees voor (ontluikende en beginnende geletterdheid, kennis van de wereld)
  • Volg een stappenplan om een bouwwerk te maken (wiskundige initiatie, probleemoplossend denken)

3. Krachtige werkvormen

In deze categorie is het de bedoeling om krachtige werkvormen uit de kleuterklas door te trekken naar het 1ste leerjaar. De focus ligt op natuurlijk, spelend leren. Kinderen krijgen activiteiten die hen uitdagen en uitnodigen om een nieuw stukje wereld te exploreren. Ze krijgen bovendien de kans om zelf initiatief te nemen.

Enkele voorbeelden van acties en werkvormen rond ‘krachtige werkvormen’:

  • Hoekenwerk in het 1ste leerjaar: werken aan een motiverende betekenisvolle opdracht (niet zomaar iets doen louter om te oefenen).
  • Probleemstelling bij thema Sinterklaas: hoe komt het dat de Sint niet van het dak valt?
    (= ruimte geven aan de kinderen om zelf te exploreren, te spelen en te experimenteren.)
  • Spel waarbij twee kleuters ieder aan een andere kant van een scherm zitten. De ene kleuter vertelt hoe een bouwwerk eruitziet, de andere kleuter bouwt het. (= voor voldoende interactiemogelijkheden zorgen en vaker duo-werk (of groepswerk) inlassen.)
  • Verander regelmatig de klasopstelling.
  • Verander regelmatig de groepssamenstelling. (zie structureel coöperatief leren)
  • Laat de leerlingen zelf kiezen hoe ze de klasruimte willen gebruiken.
  • Gebruik activerende werkvormen: puzzelen, check-in-duo’s, wandel-wissel-uit …

4. Klasdoorbrekend leren

Met klasdoorbrekend of samenwerkend leren kun je als school bruggen bouwen tussen de 3de kleuterklas en het 1ste leerjaar. Dat doe je door gezamenlijke activiteiten te organiseren en door de kinderen samen te laten spelen en leren.

Enkele voorbeelden van gezamenlijke activiteiten rond ‘klasdoorbrekend werken’:

  • De kinderen van de 3de kleuterklas en het 1ste leerjaar maken samen een wandeling.
  • Ze bezoeken de bibliotheek.
  • Ze gaan op daguitstap.
  • Ze werken aan een gezamenlijk schoolproject.
  • Ze volgen samen een les wereldoriëntatie.
  • Ze maken samen een tentoonstelling.
  • De leerlingen uit het 1ste leerjaar lezen voor aan de kleuters.

Nuttige bronnen